Marjon Bachra

Gezond opgroeien, zou de normaalste zaak van de wereld moeten zijn. Daar werkt JOGG  samen met professionals bij gemeenten, maatschappelijke organisaties en bedrijven elke dag hard aan. En dat is niet zo makkelijk in deze coronatijd, zegt directeur Marjon Bachra. Want thuis zitten beperkt niet alleen figuurlijk maar ook letterlijk de bewegingsvrijheid. Een uitgebreid interview over Marjon’s werkzaamheden, uitdagingen en het niet uit de weg gaan van discussies.

Hoe gaat het met je?

Met mij gaat het goed maar de coronamaatregelen hebben een groot effect op mijn werk. We werken nu uiteraard weer thuis en reizen zo min mogelijk terwijl mijn werk normaal bestaat  uit veel op pad gaan en mensen ontmoeten. Na de zomervakantie begon het juist weer een beetje aan te trekken, werd er hier en daar weer meer georganiseerd en kwamen we weer in een ritme. Dat vond ik heel fijn, maar tegelijkertijd zagen we natuurlijk de besmettingscijfers weer oplopen dus kwamen de nieuwe maatregelen ook niet geheel onverwacht.

Ons werk is eigenlijk alleen maar belangrijker geworden. We weten dat er veel mensen met overgewicht of obesitas op de ic’s hebben gelegen. Voor de bewustwording van het belang van een gezonde leefstijl is dat een duidelijk signaal. Tegelijkertijd zijn onze stakeholders, zoals gemeenten, sportverenigingen en scholen, flink geraakt door de coronamaatregelen. Ze moeten zich continu aanpassen aan de nieuwe omstandigheden en dat heeft consequenties voor onze samenwerking en het gezonder maken van de omgeving.

Merk je dat nu al of heb je het dan over de lange termijn?

Het is met name iets voor de lange termijn, maar wat we wel merken en weten door onderzoek, zijn de consequenties van de coronamaatregelen voor kinderen. Doordat de scholen en de sportclubs lang dicht zijn geweest, zijn kinderen minder actief geweest. Tegelijkertijd zijn zij meer gaan eten en hebben ze meer tijd op hun scherm doorgebracht, waardoor ze slechter zijn gaan slapen. Allemaal voorbodes voor overgewicht.

Vanuit JOGG waren we bijvoorbeeld volop bezig met het gezonder maken van sportkantines. Nu die weer gesloten zijn, duurt het langer voordat we stappen kunnen zetten. Dus het heeft zeker voor nu, maar met name voor de lange termijn consequenties.

Moeten jullie ook nu al aanpassingen doen in jullie strategie en werkzaamheden?

We hebben de laatste jaren met JOGG veel geïnvesteerd in netwerken, we zijn echt een netwerkorganisatie, of zoals wij het liever noemen een werknet, een samenwerkingsverband waarin we elkaar niet alleen spreken maar ook daadwerkelijk samen werken aan concrete doelstellingen.

We hebben alle partijen met wie we samenwerken heel hard nodig om onze doelen te behalen, dus is het heel belangrijk dat we de relaties die we hebben opgebouwd vasthouden en onze stakeholders zoveel en zo goed mogelijk blijven faciliteren in deze tijd. Dus ook echt met begrip naar de situatie kijken. Zo kunnen bestaande afspraken een andere vorm krijgen of langzamer gaan, maar dat is dan even zo. Het is voor iedereen een nieuwe situatie en we moeten het vooral sámen doen.

Maak je je zorgen?

Ja, ik maak me zorgen. Met name om de kinderen uit kwetsbare gezinnen of wijken. We weten dat zij door de coronamaatregelen nog harder geraakt worden. De tweedeling in de samenleving wordt groter. Daar zit mijn zorg en hier zullen wij met onze organisatie, maar ook met alle stakeholders en de rijksoverheid, echt mee aan de slag moeten. En niet alleen nu, het moet ook echt een belangrijk punt van aandacht zijn voor de verkiezingen straks.

Onze ambitie is om de omgeving van het kind gezonder te maken. We doen het voor het kind, maar we richten ons daarbij niet direct op het kind zelf maar juist op de volwassenen om het kind heen en op alle organisaties die van invloed zijn op het gezond kunnen laten opgroeien van kinderen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de ouders, maar ook de leraren, de sportcoaches, maar ook de supermarkt, de GGD en de moskee.

Met al deze partijen moeten we er de komende tijd nog harder aan trekken. Het is echt ‘alle hens aan dek’!

Je benoemde het al even, maar wat zie je nu al gebeuren doordat er door corona meer aandacht is voor een gezonde levensstijl?

Wat ik de afgelopen tijd heb gezien, is dat er vanuit veel verschillende kanten aandacht is gevraagd voor het belang van een gezonde leefstijl in relatie tot corona omdat deze medebepalend is voor de manier waarop je de ziekte doorloopt. Vanuit medische hoek, maatschappelijke organisaties maar ook vanuit de politiek. En dat is goed!

Wat de effecten zijn van al deze aandacht voor een gezonde leefstijl, is nog te vroeg om te zeggen maar het moge duidelijk zijn dat we er niet meer om heen kunnen.

Het belang van een gezonde leefstijl kan niet meer genegeerd worden of afgedaan worden als een eigen verantwoordelijkheid. Het is wel duidelijk geworden dat het een maatschappelijk probleem is met vele eigenaren.

Ik las dat dit voor jou de mooiste baan is die je maar kunt bedenken, vertel!

Klopt! Ik werk nu acht jaar bij JOGG en ga nog steeds met even veel plezier naar mijn werk. Toen ik begon in 2012 waren we met een klein clubje en waren er pas zo’n vijftien JOGG-gemeenten. Twee jaar daarvoor is de JOGG-methode uit Frankrijk gehaald en toepasbaar gemaakt voor Nederland en zijn wij daarmee aan de slag gegaan.

We gingen met wethouders in gesprek om ze te inspireren en overtuigen, zonder dat we al enig resultaat konden delen, want dat was er nog niet in Nederland. Zodra we ergens de juiste energie voelden, gingen we samen met diverse partijen aan de slag. Het was echt pionieren.

Er was destijds een motie aangenomen waardoor wij de opdracht kregen vanuit de Tweede Kamer om in 2015 75 JOGG-gemeenten aan ons verbonden te hebben. In 2013/2014 is het heel snel gegaan. Uiteindelijk zijn we ook een zelfstandige stichting geworden en nu, in 2020, zijn er bijna 170 JOGG-gemeenten. En het bijzondere daarvan is dat er dus ook bijna 170 lokale netwerken zijn die op lokaal niveau afspraken maken om de omgeving van kinderen gezonder te maken. Dat maakt mijn werk iedere dag niet alleen leuk maar ook dankbaar.

Als je één ding moet kiezen uit die acht jaar, wat is je dan het meest bijgebleven?

Dat zijn veel dingen geweest, maar als ik er één moet kiezen is dat het ondertekenen van het Nationaal Preventieakkoord: ‘Naar een gezonder Nederland’. Dat was echt een memorabel moment. Meer dan zeventig partijen en de rijksoverheid hebben toen een handtekening gezet onder het akkoord. Dit staat voor een groot aantal maatregelen om overgewicht terug te dringen en voor een gezamenlijk preventiebeleid. We zorgen er met elkaar voor dat dit op de agenda blijft, ook wanneer er straks een nieuw kabinet wordt gevormd. Ik ben trots dat ik hieraan mijn bijdrage heb mogen leveren.

Wat is de grootste uitdaging van jouw baan?

JOGG is een lerende organisatie. We leren van onze ervaringen en gebruiken die om ons werk steeds beter te doen en om steeds sneller tot resultaten te komen. Om te durven leren moet je lef hebben. Lef om je kwetsbaar op te durven stellen maar ook om fouten te durven maken. Dat is voor ons een grote maar ook mooie uitdaging.

Aan de ene kant hebben we de expertise die we binnen JOGG en samen met ons werknet hebben opgebouwd. Aan de andere kant blijven we leren met elkaar en moeten we met een open blik naar de toekomst kijken en grenzen op durven zoeken.

Jullie zijn ook aan de slag gegaan om sportevenementen gezonder te maken, hoe staat het daarmee? 

Dat klopt, met een aantal gemeenten, sportmarketingbureaus en NOC*NSF hebben we in december 2018 het Convenant Gezonde Sportevenementen getekend. Doel van het convenant is met elkaar een beweging in gang zetten voor een gezonder voedingsaanbod en gezondere sponsoring tijdens sportevenementen. Daarmee zetten we in op sportevenementen en side-events gericht op kinderen tot en met 12 jaar en grote evenementen waar veel kinderen komen. Daar zijn we mee gestart in samenwerking met de gemeente Amsterdam tijdens de FIBA 3×3 World Cup.

In eerste instantie wilde een ongezonde sponsor zich aan het evenement verbinden. Dat is niet waar wij en de gemeente Amsterdam voor staan. De gemeente Amsterdam heeft zich toen, samen met ons en de organisatoren ingespannen om gezondere sponsoren aan te trekken en te laten zien dat het mogelijk is een aansprekend én tegelijkertijd gezonder evenement te organiseren.

Sport wordt nog te vaak geassocieerd met ongezonde voeding, met name in sportkantines of op de tribunes. Dat beeld willen we veranderen. Dat wil niet zeggen dat je nooit meer een patatje mag eten, maar dat mag niet langer de enige keus zijn. Bezoekers en sporters moeten verleid worden om gezondere keuzes te kunnen maken. 

Jij vindt het ook niet erg om je publiekelijk uit te spreken over dit soort onderwerpen, ik zag bijvoorbeeld je bericht op LinkedIn over McDonald’s en de Kinderboekenweek, zoek je de discussie dan ook bewust op?

Jazeker. Begrijp me niet verkeerd, ik vind het fantastisch dat er een Kinderboekenweek is. En dat een organisatie als McDonald’s, die toch een heel groot bereik heeft, zich daarvoor inzet. Maar wat ik niet fantastisch vind, is dat de Kinderboekenweek zich door McDonalds laat gebruiken als een marketinginstrument zodat McDonald’s haar veelal ongezonde producten onder de aandacht kan brengen onder het mom van; ‘kijk eens hoe goed wij bezig zijn’.

Je verantwoordelijkheid als maatschappelijke organisatie gaat verder dan, zoals in dit geval, het stimuleren van lezen. Ik vind dat een te beperkte blik. Je kunt een gezonde leefstijl als maatschappelijk thema niet opofferen om lezen te stimuleren.

Het is niet mijn manier om deze partijen aan te vallen, maar door zo’n bericht wil ik dat erover wordt nagedacht en dat is gelukt. Het bracht een behoorlijke discussie op gang en dan weet ik, er is nog veel werk aan de winkel! Er zal naar aanleiding hiervan ook een gesprek tussen JOGG en de stichting CPNB (de organisator van de Kinderboekenweek) plaats gaan vinden.

Is dat ook je kracht, die discussie juist aangaan?

Dat denk ik wel, ik ben niet zo snel bang en zie het juist als een uitdaging. Ik vind ook dat het mijn verantwoordelijkheid is, maar wel altijd met respect naar alle partijen. Wij gaan heel erg uit van samenwerking, ook al zijn er verschillende belangen. Juist dat stuk, die verbindende factor, vind ik heel leuk en daar kan ik echt mijn ei in kwijt. Er is nog zoveel te doen, maar de resultaten die we met elkaar behalen leveren enorm veel voldoening op. Ik zal de discussie aan blijven gaan, maar wel altijd met als doel om ons thema samen verder te brengen.