Ode aan Jane Fonda, één van de founding (grand)mothers van de home workout

Ik moet iets bekennen, ik ben fan van Jane Fonda’s work-out video’s uit de jaren 1980. Ik word oprecht gelukkig van ernaar te kijken. Mijn studenten weten al dat ik in elke module wel een reden vind om een Youtube-filmpje van haar te integreren. En ook voor verkleedfeestjes haal ik graag mijn legging en felblauwe beenverwarmers uit de kast. Alleen die krullen heb ik vorig jaar vaarwel gezegd.

Ik ben zelf pas geboren in de beginjaren 1980, maar misschien zag ik (onbewust) mijn mama aerobics doen voor televisie? Of ligt het aan de geweldige eighties outfit? Aan de kapsels? Aan de zwierende heupen? Aan de retromuziek? Aan Fonda’s overgave en peptalk? Geen idee, but I love her!

Jane Fonda in 1982 (bron: Vogue)

Covid-19 deed ons opnieuw massaal thuis aan het sporten gaan. Sportinfrastructuur was gesloten, sportclubactiviteiten gingen niet door en sportevenementen werden uitgesteld of afgelast. Daardoor (her)ontdekten we sporten ‘vanuit ons kot’. Er was niet alleen een stormloop op fitnesstoestellen en trampolines bij sportwinkels, ook fitness-workouts vanuit de woonkamer kenden een opmars. En daar hadden we Jane Fonda niet per se voor nodig.

Het aanbod aan personal trainers en ‘fitfluencers’ die op Youtube, Instagram en TikTok het beste van zichzelf geven is niet meer te overzien. Ook het aantal downloads van (gratis) sportapps zoals de ‘7 minute workout’ of online (betalende) platformen zoals Fitocracy of Nike Training Club steeg enorm. Decathlon en Basic Fit sloegen de handen in elkaar om sport tot bij de mensen thuis te brengen. Dagelijks zijn digitale work-outs, gegeven door een personal trainer, te volgen op de Instagrampagina van Decathlon.

Ook de televisie -een medium dat in tijden van Netflix, Youtube, Amazon en andere streamingoorlogen vaak afgeschreven wordt- sprong op de kar. Bekende Vlaming Saartje Vandendriessche bracht Vlaanderen net voor het middagjournaal in beweging met een dagelijkse laagdrempelige “Beweeg in uw kot!” work-out van een tiental minuten. Ook Telenet stelde onder de noemer #samenerdoor uiteenlopende gratis work-outsessies (Get off the couch, Stay off the couch, Jump off the couch, Op adem komen, …). En concurrent Proximus ging in zee met Basic Fit om latin vibes, bootcamp, yoga, abs & core en total workouts aan te bieden.

Al dat ‘salonsporten’ (een nieuwe term uit het recente corona-onderzoek van het Onderzoeksplatform Sport) is natuurlijk niet nieuw. Een recent overzichtsartikel in Newsweek leert ons dat één van de eerste bewijzen van home work-outs al uit 1861 dateert. Maar het was vooral de opkomst van de televisie die voor een piek zorgde in huiskamer-fitness. Rijke huisvrouwen werden immers geacht ‘in vorm’ te blijven voor hun hardwerkende echtgenoten. De tv-shows van fitness- en voedingsgoeroe Jack LaLanne in de jaren 1950 moesten daartoe bijdragen.

In de daarop volgende jaren werd sport meer en meer buitenshuis beoefend. Sporten werd een echte levensstijl, met aangepaste garderobe (denk aan beenverwarmers en leggings). Ook fitnesszaken en groepslessen kenden in die periode een ware opmars.

De founding (grand)mother van de home work-outs

Home work-outs waren echter nog niet afgeschreven. Daar zorgde de opkomst van de videocassette voor. Meer bepaald de workout video van de Amerikaanse actrice Jane Fonda uit 1982 (met de originele titel “Jane Fonda’s workout”). Van deze cassette, gebaseerd op haar boek dat twee jaar in de bestseller lijst van The New York Times vertoefde, werden ruim 17 miljoen (!) exemplaren verkocht. Eén van de meest verkochte videocassettes all times.

Ze startte met deze video (en de opvolgers ervan) omdat fitnesscentra in de jaren 1980 vooral naar mannen gericht waren. Fonda wilde kwaliteitsvolle work-outs aanbieden waarbij vrouwen zich zonder pottenkijkers konden uitleven op een moment dat voor hen paste. Zelfs de huidige ‘generation Z’ kent intussen deze founding (grand)mother van de home work-outs.

De intussen 82-jarige actrice (die vandaag vooral door het leven gaat als klimaatactiviste en er nog steeds fantastisch uitziet) debuteerde in april op TikTok, om haar iconische workout video’s nieuw leven in te blazen. Ze raadde haar jonge volgers wel aan even haar naam te googelen. 

Een vertrouwd merk is een baken in onzekere tijden

Hoewel Fonda’s work-out routines uit de jaren 1980 dateren, blijven ze heel vertrouwd aanvoelen en deel uitmaken van de ‘moderne’ workouts die personal trainers en ‘fitfluencers’ momenteel op tal van (online) platformen aanbieden. Ik las ergens dat ons brein zich tijdens een crisis razendsnel moet aanpassen aan een nieuwe situatie. Mensen zijn op zoek naar stabiliteit en vallen daarom terug op oude gewoontes en op emoties die goed en vertrouwd voelen.

Vertrouwd is gekend en daarmee geruststellend voor ons brein. Home work-outs zijn vandaag de dag mogelijk via ontelbaar veel apps, via on demand televisie, via Youtube, Instagram, Facebook, Tiktok, … noem maar op. Salonsporters zien door het bos de bomen niet meer. Daarom even deze ode aan Jane Fonda, 82 maar nog steeds een vertrouwd merk als (fitness)baken in onzekere tijden.