Gaby en Elke van Achterberg

Van 14 tot en met 17 november 2019 organiseert de Dutch Wheelchair Fencing Foundation DWFF) een World Cup rolstoelschermen in Sporthallen Zuid in Amsterdam. Tijdens dit wereldwijde kwalificatietoernooi voor de Paralympische Spelen in Tokyo komende zomer, worden meer dan 325 schermers en coaches uit 34 landen verwacht. Nederlands bekendste rolstoelschermer is Elke Lale van Achterberg. Ook zij gaat tijdens dit toernooi op jacht naar een ticket voor Tokyo. Extra bijzonder is het feit dat haar moeder, Gaby, toernooidirecteur is van deze World Cup. Hoogste tijd voor een dubbelinterview dus:

Gaby, vertel, een World Cup rolstoelschermen in eigen land. Wat kunnen we verwachten?

Een mooi en groots sportief evenement in onze hoofdstad J. Met dank aan het mondiale boegbeeld van het rolstoelschermen, Paralympisch Kampioen van Rio 2016 Bebe Vio, is de sport in een rap tempo aan het groeien. Waar er voor de Paralympische Spelen in Rio 2016 ongeveer 25 vrouwen en 35 mannen in een categorie schermden, hebben we nu in sommige categorieën meer dan 40 vrouwen en 60 mannen, die strijden om het eremetaal en kwalificatiepunten voor Tokyo 2020. Bijna alle 208 sporters schermen over verschillende dagen op twee of drie wapens. Nog nooit eerder deden er op een World Cup Rolstoelschermen zoveel verschillende landen mee. We mogen zelfs twee nieuwe landen verwelkomen; Australië en Venezuela.

Hoe ben je op het idee gekomen om de World Cup naar Nederland te halen?
Door dit evenement naar Nederland te halen wil de Dutch Wheelchair Fencing Foundation meer bekendheid geven aan de in Nederland betrekkelijk onbekende sport. Dit is echter niet de eerste keer dat er een World Cup in Nederland wordt georganiseerd. In 2017 vond er ook een World Cup senioren in combinatie met een World Cup Junioren plaats. Dit toernooi werd echter ver van de randstad in Stadskanaal georganiseerd en het deelnemersveld was veel kleiner. Ook vonden er in 2015 en 2016 een World Cup Jeugd en een Wereldkampioenschappen Jeugd in Stadskanaal plaats.

De wereldbond IWAS (International Wheelchair & Amputee Sports Federation) was zo enthousiast over de organisatie van deze evenementen, dat ons werd gevraagd om wederom een World Cup te organiseren. Voorwaarde was wel dat dit evenement in Amsterdam zou worden gehouden.

Wat houdt je rol als toernooidirecteur in?
Als toernooidirecteur geef ik leiding aan een groep van een tiental vrijwilligers die zich het afgelopen jaar heel hard hebben ingezet om dit evenement te organiseren. Ik ben een soort spin in het web. Iedere vrijwilliger heeft de coördinatie over een bepaald onderdeel van het evenement. Wij zijn namelijk niet alleen verantwoordelijk voor de organisatie van de wedstrijd, maar ook voor het ontvangst op Schiphol, het gehele transport, het verblijf in het hotel, het eten, classificatie van de sporters en dopingcontroles. Als toernooidirecteur probeer ik te bewaken dat alle activiteiten volgens planning worden uitgevoerd en dat daar waar nodig afhankelijkheden tussen verschillende activiteiten door verschillende coördinatoren worden gesignaleerd en samengebracht. Verder houd ik zicht op het financiële plaatje en ben ik zelf zeer intensief bezig geweest met het vinden van partners die met ons dit avontuur wilden aangaan.   

Hoe combineer je een fulltimebaan met de organisatie van dit evenement?
Nou ik ben niet het type wat graag stil zit. In mijn jeugd deed ik zelf aan kunstrijden en trainde ik zes tot zeven dagen per week. Tijdens mijn studie werkte ik drie dagen in de week bij in de horeca en gaf ik vier dagen kunstschaatsles. Ik ben dus altijd al een bezige bij geweest. Ik krijg er energie van om op deze manier invulling te geven aan mijn vrije tijd en bezig te zijn met sport. Wel moet ik zeggen dat het de afgelopen drie maanden wel heel erg pittig was. Iedere vrije dag en avond is in de organisatie van dit evenement gaan zitten. Omdat ik vaak in het weekend werk, had ik door de week tijd om af te spreken met partijen en mogelijk partners voor de World Cup. Zonder de inzet van de andere vrijwilligers en de steun van mijn gezin, was het ook nooit gelukt :).

Naast toernooidirecteur ben je natuurlijk ook de moeder van Elke en gaat zij volgende week een poging doen voor een ticket voor haar eerste Paralympische Spelen. Hoe kijk je daar tegenaan?
De kwalificatie periode voor de Paralympische Spelen loopt van november 2018 tot en met mei 2020. Tijdens alle toernooien in deze periode kunnen punten behaald worden voor de Paralympische ranglijst. Elke staat momenteel op de 14de plaats op de ranglijst voor Tokyo2020. 18 vrouwen kunnen zich kwalificeren. Hopelijk weet Elke deze positie op floret vast te houden (als één van de jongste deelnemers op de ranglijst) en haar voorsprong op de directe concurrenten vast te houden of te vergroten. Het was nog erg spannend of Elke in verband met een schouderblessure kon meedoen, dus het is geweldig dat zij in ieder geval mee kan gaan doen op floret. 

En tijdens het toernooi? Tijd om Elke aan te moedigen?
Als we in de voorbereidingen alles goed hebben geregeld, hoef ik tijdens het toernooi alleen nog maar eventuele brandjes te blussen en is er hopelijk een moment om Elke aan te moedigen!

Elke; hoe belangrijk is deze World Cup voor jou?
De World Cup in Amsterdam is heel belangrijk voor mij. Het is één van de reeks wedstrijden waar ik punten voor de Paralympische Ranglijst kan halen. Helaas ben ik nog niet helemaal hersteld van mijn schouderblessure, waardoor ik alleen zal meedoen op floret. Op dit wapen heb ik door mijn 14de plek op de Wereldkampioenschappen in Zuid-Korea afgelopen november een groot gat geslagen met mijn directe concurrenten. Dit gat wil ik houden of vergroten.

Spannend dus!
Jazeker, ik sta momenteel dus 14de op de Paralympische Ranglijst en 18 vrouwen kunnen zich kwalificeren. Er zijn een aantal plekken voor Japan en de teams gereserveerd, dus het wordt heel spannend. Maar juist daarom is deelnemen aan de World Cup in Amsterdam extra belangrijk. 

Wat betekent het voor jou om in eigen land te mogen schermen volgende week?
Ik vind het heel erg leuk om in eigen land te mogen schermen en nog gaver dat het in mijn eigen woonplaats is. Daarnaast vind ik het erg fijn dat een keer mijn hele team aanwezig kan zijn: mijn coach gaat meestal mee naar buitenlandse wedstrijden, maar mijn fysiotherapeute, personal trainer, mental coach, sportarts, revalidatiearts en diëtiste nooit. Die hebben mij alleen maar op filmpjes zien schermen tijdens een wedstrijd.  Ik vind het verder heel leuk dat er veel bekenden komen kijken.

En wat zijn je verwachtingen?
Ik ga het toernooi eerlijk gezegd zonder verwachtingen in. Ik ben al een lange tijd geblesseerd en het is heel lang onzeker geweest of ik wel mocht meedoen in Amsterdam. Ik ben blij dat het medische team groen licht heeft gegeven en dat ik mee kan doen. Daar ga ik van genieten. Natuurlijk ga ik er alles aan doen om mijn voorsprong op mijn directe concurrenten te behouden. Op floret heb ik de grootste kans om mij te kwalificeren voor Tokyo2020 en twee wapens schermen is op dit moment niet verstandig. Hierdoor zal ik helaas wel wat gaan achterlopen op de Paralympische Ranglijst degen, maar ik kwalificeer mij liever op 1 wapen op de Paralympische Spelen, dan dat ik mij mogelijk niet kwalificeer.


Je komt zelf niet uit voor Nederland, maar voor Turkije. Kun je uitleggen vanwaar deze keuze?
Ik ben geboren met de Turkse en Nederlandse nationaliteit, omdat mijn moeder Turkse roots heeft. In Nederland miste ik de waardering voor mijn prestaties. Ik kreeg geen talentstatus terwijl ik bij de jeugd al een aantal medailles op wereldkampioenschappen had behaald en de Athlete With International Potential Award had gewonnen van de wereldbond IWAS. Er werd gezegd dat men niet kon zeggen of ik talent had, omdat ik de eerste in Nederland was die aan wedstrijden deelnam en er geen vergelijkingsmateriaal was. In onze zoektocht naar sponsoren kreeg ik vaak de vraag of ik een talentstatus of andere status van NOC*NSF had. Dat ik dan moest zeggen dat ik deze niet had, maakte het moeilijker om sponsoren te vinden.

In Turkije stond ik al in de krant vanwege mijn prestaties, terwijl ik voor Nederland uitkwam. Na mijn WK Jeugd medailles in Dubai bijna 4 jaar geleden, zei ik voor de grap tegen de Turkse bond of zij mij niet konden opnemen in hun team. Twee maanden later schermde ik mijn eerste wedstrijd voor Turkije. Turkije geeft mij de mogelijkheid om deel te nemen aan alle Paralympische Kwalificatie Toernooien, waardoor de kans dat ik mij ook daadwerkelijk kwalificeer veel groter is dan wanneer ik maar aan een paar wedstrijden had kunnen mee doen.

Hoe kijk jij er tegenaan dat je moeder toernooidirecteur is van deze World Cup?
Een beetje dubbel. Ik vind het aan de ene kant heel leuk en knap dat zij de World Cup organiseert. Mijn moeder doet heel hard haar best om meer aandacht te krijgen voor het rolstoelschermen in Nederland. Dit doet zij met haar Stichting maar ook als commissielid rolstoelschermen van de schermbond KNAS. Aan de andere kant is het soms ook vervelend. Omdat ik al de hele dag bezig ben met schermen, is het lekker als ik thuis ben dat het niet over schermen gaat. De afgelopen maanden is zij naast haar werk dag en nacht bezig geweest met de World Cup, waardoor ik de momenten zonder schermen af en toe wel mis.

Iets heel anders; we hebben je allemaal kunnen zien bij Pauw vorige week; hoe vond je dat?
Het was een eer dat Dirk Kuyt mij had meegevraagd naar de uitzending en het was heel bijzonder dat ik zo lang werd geïnterviewd. Het is mooi om mijn verhaal met anderen te mogen delen. Ook na deze uitzending kreeg ik weer heel veel berichtjes van mensen die zich in mijn verhaal konden herkennen of die ik had weten te inspireren. Al kan ik maar 1 iemand helpen door het delen van mijn verhaal, dan geeft dat al zoveel voldoening.

Cameraschuw ben je dus niet?
Haha nee, ik wil zelf heel graag tv-presentatrice worden en ik vind het niet eng om voor de camera te praten. Jeroen Pauw ging hier ook nog op in. Heel leuk is dat ik daarna uit de televisiewereld hele leuke reacties en tips heb gekregen.

Om af te sluiten; hoe zien jullie de toekomst van rolstoelschermen?
Er zijn steeds meer verenigingen die het rolstoelschermen gaan opnemen in hun schermaanbod. Dat is geweldig en goed voor de doorontwikkeling van de sport. Ook wereldwijd zijn er steeds meer landen en mensen die het rolstoelschermen ontdekken. Het deelnemersveld groeit snel. Dat is heel erg leuk en ook heel erg belangrijk. Er is sprake geweest om rolstoelschermen niet meer op te nemen op de Paralympische kalender voor Tokyo. Gelukkig is toch besloten dat het een Paralympische Sport is en ook in Parijs2024 zijn we er gelukkig bij.

Op welke manier willen jullie hieraan bijdragen?
Elke: Ik geef lezingen en presentaties waar ik het ook heb over rolstoelschermen. Verder geef ik samen met mijn coach clinics rolstoelschermen en wil ik gaan helpen om het rolstoelschermen bij sportvereniging Only Friends te gaan opzetten. Only Friends is een sportvereniging voor kinderen met een beperking in Amsterdam, die meer dan 700 leden heeft.

Gaby: Ik ben initiatiefnemer van onze Stichting DWFF. Als Stichting willen wij evenementen organiseren om het rolstoelschermen bekender te maken bij een groter publiek en willen we workshops, clinics en demonstraties verzorgen wanneer daar vraag naar is. Tot op heden kwamen deze verzoeken bij de schermbond, maar door het gebrek aan middelen en mensen was het moeilijk om vorm te geven aan deze vraag. Door met de schermbond samen te werken, hopen we dit soort verzoeken in de toekomst wel op te kunnen pakken.


Van donderdag 14 tot en met zondag 17 november zijn de Sporthallen Zuid het strijdtoneel voor ruim 325 atleten en coaches uit 34 landen. Van Groot Brittannië tot Rusland en van Brazilië tot Australië: alle Paralympische kampioenen van de Spelen in Rio2016 strijden om de felbegeerde tickets voor Tokyo2020. Een unieke kans om topatleten in actie te zien! Gaby en Elke nodigen iedereen van harte uit om de atleten aan te moedigen. Ook zijn ze nog op zoek naar vrijwilligers die willen helpen. Aanmelden kan hier. Voor meer informatie over de World Cup ga je naar: http://wheelchairfencing.org/